Plaatjesverzamelalbums
Als ik door de oude spullen van mijn vader blader, valt op dat hij in zijn jonge jaren blijkbaar graag plaatjes verzamelde. Niet zomaar wat losse exemplaren in een doos, maar echte verzamelalbums waarin ieder plaatje zijn eigen plek had.
Een compleet album kreeg je niet cadeau. Daar ging tijd overheen. Plaatjes kwamen bij producten, werden bewaard, bekeken en waarschijnlijk ook geruild. En telkens was er die kleine spanning: zat er deze keer eentje tussen die nog ontbrak?
De albums die hij bewaarde vertellen ondertussen ook iets over de jongen die mijn vader toen was. Er waren vliegtuigen in Vliegende Vleugels, voetbalhelden in GOAL en Goal 2 en de sporters van de Olympische Spelen van Helsinki in het Planta-album van 1952. Werelden die voor een jongen in de jaren vijftig meestal niet via een beeldscherm binnenkwamen, maar via de radio, de krant en juist dit soort plaatjesalbums.
Misschien was dat wel een deel van de aantrekkingskracht. Met ieder nieuw plaatje werd die grote wereld een stukje tastbaarder. Een vliegtuig dat je alleen uit verhalen kende, een voetballer over wie op de radio werd gesproken of een olympisch kampioen uit een ver land: ineens kon je hem zelf in je album plakken.
Ruim zeventig jaar later zijn die albums er nog steeds. De lijm is oud geworden, de bladzijden dragen hun jaren en sommige plaatjes hebben waarschijnlijk heel wat kinderhanden gezien. Maar juist daardoor zijn het meer dan oude verzamelboeken.
Het zijn kleine overblijfselen van zijn jeugd.
En misschien zie ik mijn vader, wanneer ik ze nu opensla, heel even weer als die jongen die nog één plaatje nodig had om een rij compleet te krijgen.
Vliegende Vleugels [1947]
Het verzamelalbum Vliegende Vleugels werd uitgegeven door Theodorus Niemeijer N.V. in Groningen en stond geheel in het teken van de luchtvaart. Met zijn blauwe linnen omslag en sierlijke afbeelding van een gevleugelde figuur straalt het album het optimisme uit van een tijd waarin vliegen nog iets bijzonders en bijna futuristisch had.
De losse plaatjes brachten vliegtuigen, luchtvaartgeschiedenis en technische ontwikkelingen samen in één boek. Voor verzamelaars was het niet alleen een kwestie van lezen, maar vooral van sparen, ruilen en het album langzaam compleet maken.
Nu is Vliegende Vleugels vooral een fraai tijdsdocument: een herinnering aan de fascinatie voor de luchtvaart én aan de rijke traditie van Nederlandse reclame- en verzamelalbums.
GOAL – Alles over voetbal [1949-1950]
Dit historische verzamelalbum GOAL – Alles over voetbal voor jong en oud! van Leo Pagano ademt de sfeer van het Nederlandse voetbal uit de jaren vijftig. De spectaculaire omslag, met een doelman die naar de bal zweeft, moest jonge voetballiefhebbers meteen aanspreken.
Het album combineerde verhalen over voetbal met verzamelplaatjes van spelers, clubs en wedstrijden. Zo groeide het boek stukje bij beetje uit tot een eigen voetbalarchief.
Tegenwoordig is het vooral een charmant tijdsdocument: een herinnering aan de jaren waarin voetbal nog via radio, kranten en plaatjesalbums de huiskamer binnenkwam.
Goal 2 – De voetbal-kampioenen [1951-1952]
Dit historische verzamelalbum Goal 2 – De voetbal-kampioenen, geschreven door sportjournalist Leo Pagano, ademt helemaal de sfeer van het voetbal uit de jaren vijftig. De opvallende omslag, met de bal in het net en de grote rode letters, maakte meteen duidelijk waar het om draaide: voetbalhelden, wedstrijden en kampioenschappen.
Zoals bij veel verzamelalbums uit die tijd werd het boek stukje bij beetje compleet gemaakt met losse plaatjes. Juist dat verzamelen maakte zo’n album bijzonder. Niet alleen de sporters en clubs werden bewaard, maar ook het plezier van zoeken, ruilen en eindelijk dat ontbrekende plaatje vinden.
Nu is het album vooral een klein tijdsdocument: een herinnering aan een periode waarin voetbal nog via kranten, radio en verzamelplaatjes de huiskamer binnenkwam.
Olympische Spelen 1952
Dit Planta-verzamelalbum bracht de Olympische Spelen van Helsinki in 1952 letterlijk de Nederlandse huiskamer binnen. Bij de aankoop van Planta-margarine konden plaatjes worden verzameld, die thuis op de juiste plek in het album werden geplakt.
Het album bevatte tachtig zwart-witfoto’s van sporters en wedstrijden, aangevuld met verhalen en uitslagen. In een tijd zonder televisie in vrijwel ieder huishouden was zo’n album een bijzondere manier om de Spelen opnieuw te beleven.
Daarmee is het meer dan een oud reclamealbum. Het is een kleine tijdcapsule uit de jaren vijftig: van boodschappen doen bij de kruidenier, plaatjes sparen en hopen dat juist dat ene ontbrekende exemplaar bij het volgende pakje Planta zat.
